به‌هرۆز جه‌عفه‌ر 22/01/2021 757 جار خوێنراوەتەوە

بە بۆنەی هاتنەوەی مەکگۆرکەوە

* بەهرۆز جەعفەر

بە یادی ڕیفراندۆم و ١٦ ی ئۆکتۆبەرەوە

بۆ ئەوەی تێکەڵ و پێکەڵی دروست نەبێت، چەند فاکتێک ڕیز ئەکەین؛

یەکەم/ لەبەرئەوەی یەکێتی و پارتی لە هەرێمی کوردستان- عێراق وە خەڵکی کوردستان موراجەعەیەکی زیانەکانی شەڕی ناوخۆی نەکرد لە نەوەتەکانی ڕابردوو، کە تیایدا سەدان هەزار کورد بونە قوربانی و سەدان هەزاریش ئاوارەو شاربەدەر بون، کارەساتە نێوخۆییەکان بە بەردەوامی مانەوەو ڕەنگدانەوەی لە تێگەیشتنی ئەمریکاشدا دروست کرد.

دووەم/ وەکو هنری کیسنجەر لە وەڵامی نامەیەکی «مەلا مستەفای بارزانی» دا کە داوای بە هاناوەچونی ئەمریکای کردبو و گلەیی لە ئەمریکا کردبو لەمەڕ شکستەکەی ساڵی ١٩٧٥ دا، کیسنجەر ئەڵێت، ئەمریکا ڕێکخراوی خێرخوازیی نییە و سیاسەت و هەواڵگریی شتێکەو لایەنی ئەخلاقی شتێکی ترە، سیاسەت بەرژەوەندییە، کورد ئەبێت بزانێت چۆن پەیوەندییەکانی هێز ئەدۆزێتەوە، ستراتیجی بەرانبەرەکانی چییە؟. ئاوەها لەگەڵیان بڕوات. ئەمریکا هێڵی ٣٦ و ناوچەی دژە فڕینی بۆ کورد دروست کرد، حکومەتی هەرێم و پەرلەمانی کوردستانی دروست کرد، کورد چوون شەڕی ناوخۆیان کرد، وەزارەتی دەرەوەی ئەمریکا «کە ئەوکاتیش وەک ئێستا دیموکراتەکان فەرمانڕەوا بوون» هاتنە سەر هێڵ و ئاشتبونەوەی یەکێتی و پارتی و ڕێککەوتنی ستراتیجیان بەرپاکرد.

ئەمریکا سەددام حوسەینی ڕووخاند و فیدراڵیەتی لە دەستوری عێراق دا چەسپاند، هەر تەنانەت دەستورەکەشیان لە ئەمریکا لەسەردەستی چەند لۆبیست و شارەزای دەستوری وەک « پیتەر گالبرێس - Peter W. Galabraith» نوسیەوە. کورد بو بە فەرمانڕەوای گەورەو یەکەم لە عێراقدا.

لەبری زەمینە بۆ مافە دەستوریی و نەتەوەییەکانی کوردستان خۆش بکەن، لە کەرکوک و لە بەغدا دەستییان دا بە گەندەڵی و ڕاوڕووتی و ململانێی حیزبایەتی .

سێهەم/ کە شەڕی داعش دەست پێ ئەکات، لەبری ڕووبەڕووبونەوەی مەترسیی تیرۆر کەچی یەکێتی و پارتی خەریکی چەلەحانێ کۆنەکەن و وائەزانن زەوی بە دەوری ئەواندا ئەسوڕێتەوە نەک خۆر، سوور ئەزانن ئەولەویەت و ستراتیجی ئەمریکا بریتی یە لە جەنگی دژە تیرۆر و لەناوبردنی داعش ، کەچی ئەمان دێن و ئەیانەوێ یارییەکە لە ئەمریکا تێک بدەن ئەڵێن ئێمە ڕیفراندۆم ئەکەین!

کە تۆ وەک ستراتیجی ئەمریکا بیر ناکەیتەوەو لەگەڵ ئەوە ناڕۆیت کە ئەو ئەیەوێ نابێت چاوەڕێی بەهاناوەهاتن و هاریکاریی ئەمریکا بکەیت کە لێت ئەقەومێت.

کە ١٦ ی ئۆکتۆبەر ڕوویدا کورد لە ڕووی سیاسی و سەربازیی و دارایی و دیبلۆماسییەوە قوفڵ بوو، نیوەی خاکەکەشی لە دەستدا، لە بری موراجەعەیەکی خۆی بکات و دیسکۆرسێکی نوێ دابهێنێت، دەستی داوەتە ئەوەی کە ئەمریکا خیانەتی لە کورد کردو مەکگۆرگ دژی ڕیفراندۆم بوو و ئەمریکا متمانەی نییە و.. تادوایی.. هەموو دونیا ئەیزانی ١٦ ی ئۆکتۆبەر ڕووئەدا و چاوەروانکراوبوو، ئێمە لە «پەیمانگەی مێدیتریانە بۆ توێژینەوەی هەرێمایەتی» لە ١١ ی ئۆکتۆبەری ٢٠١٧ لە هۆتێل ڕامادای شاری سولەیمانی کۆنفرانسی یەکەمی ووزەی عێراقمان بەڕێوەئەبرد، تەواوی کۆنفڕانسەکە میوانەکانی کە لە واشنتۆنەوە (بەئۆنلاین) لە بەغدا و ئێران و تورکیاوە هاتبون هەموو باسی هێرشی سەربازییان ئەکرد بۆ سەر کەرکوک و کانە نەوتەکانی.

چوارەم/ ئێستا جارێکی تر دەرفەتی گەورە هاتۆتە پێشەوە، مەکگۆرک بە دەستەڵاتی زیاترەوە لە کۆشکی سپییەوە دێتەوە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست، جۆو بایدن بوەتە سەرۆکی ویلایەتە یەکگرتوەکان کە بە میتۆدی بنەڕەتی خۆی زۆر بایەخ بە بەهاکان و بە دیموکراسیەت و بە مافی مرۆڤ و کەمینەکان ئەدات، هەروەها تێگەیشتنی زۆر باشی بۆ پرسی عێراق و کورد هەیە، لەبری ئەوەی کورد هەوڵ بدەن یەک خیتابی و سەرکردایەتیەکی مۆدێرن بەرپا بکەن، لەبری موراجەعەیەکی دوور لە شەڕە گەڕەک و حیزب و بێنەوبەرەی پڕوپوچ بکەن و ناوەوە بینا بکەن و لە دەرەوەش لەسروشتی پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکان تێ بگەن، کەچی دیسانەوە دەستییان داوەتەوە بەزمە کۆنەکەو خەریکی گوتاری لابەلاو دوو زۆنی ئەمنی و سیاسیی و ئیداریی جیاوازن و، بەنیازن دیسانەوە بڵێن ئەمریکا نەهات فریامان بکەوێت!؟

١٦ ی ئۆکتۆبەر شتێکی نامۆ و سەیر نەبوو، چاوەروانکراو بوو، چونکە چواردە ساڵ ( ٢٠٠٣ بۆ ٢٠١٧) یەکێتی و پارتی ( بەتایبەت یەکێتی) لە کەرکوکدا ناشرینترین و خراپترین ڕۆڵیان لە مێژووی عێراقدا گێڕا.

شکستی ڕیفراندۆمیش چاوەڕوانکراو بو، چونکە بە چارەکە سەدەیەک فەرمانڕەوایی نەیانتوانی دەستورێک بۆ کوردستان بنوسنەوەو سوپایەکی یەکگرتو دروست بکەن و لە « دامودەزگا» تێ بگەن.
ئەگەر ویست بۆ دەوڵەتسازیی و بەرز ڕاگرتنی پێگەی کورد هەیە ئەوا بێی بیسمیلاکەی ئەبێت پێداچونەوەی هەڵەکانی ڕابردوو بێت دوور لەو مێنتاڵیەتەی دوێنی و ئەمرۆ پارتی و یەکێتی و حیزبەکانی تر هەیانە.ئەگەر دوێنێ هەر ئەمریکا بو، لە ئێستاوە چین وەک زلهێزێکی نوێ بەرەو ناوچەکە ئەکشێ ئەبێت لەویش تێ بگەن!.

لە تۆڕە کۆمەڵایەتیەکان شەیری بکە

سەرەتا