نەخۆشی شەکرە و جۆرەکانی چیین؟

نەخۆشی شەکرە نەخۆشییەکی درێژخایەنە، کاتێک ڕوودەدات کە پەنکریاس ناتوانيت ئەنسۆلینی پێویست دروست بکات، یان کاتێک جەستە ناتوانێت ئەو ئەنسۆلینە بە باشی بەکاربهێنێت کە بەرهەمی دەهێنێت. ئەنسۆلین هۆڕمۆنێکە لە لایەن پەنکریاسەوە دەردەدرێت کە وەک کلیلێک کاردەکات بۆ ڕێگەدان بە گلوکۆز لەو خواردنانەی کە دەیخۆین لە جۆگەی خوێنەوە تێپەڕببێت بۆ ناو خانەکانی لەش بۆ بەرهەمهێنانی وزە. هەموو خواردنە کاربۆهیدراتەکان تێکشکێنراون بۆ گلوکۆز لە خوێندا. ئەنسۆلین یارمەتی گلوکۆز دەدات کە بچێنتە ناو خانەکان.

بەرهەمنەهێنانی ئەنسۆلین یان بەکارنەهێنانی دەبێتە هۆی بەرزکردنەوەی ئاستی گلوکۆز لە خویندا کە (ناسراوە بەhyperglyceamia). مانەوەی ئاستی بەرزی گلوکۆز بۆ ماوەیەکی درێژ لە لەشدا دەبێتە هۆی زیان گەیاندن بە جەستە وشانەکان و ئەندامە جۆراوجۆرەکان.

جۆرەکانی شەکرە
سێ جۆری سەرەکیی شەکرەمان هەیە: شەکرەی جۆری یەک، شەکرەی جۆری دوو، شەکرەی دووگیانی.

١-شەکرەی جۆری یەک
لە هەموو تەمەنەکاندا ئەگەری ڕوودانی هەیە بەڵام زیاتر لە منداڵ و هەرەزەکاراندا، کاتێک نەخۆشی شەکرەی جۆری یەکت هەیە، لەشت ڕێژەیەکی زۆر کەم ئەنسۆلین بەرهەم دەهێنێت یان هەر بەرهەمی ناهێنێت، کەواتە ڕۆژانە پێویستت بە دەرزی ئەنسۆلین هەیە بۆ پاراستی ئاستی شەکرەی خوێنت لە ژێر کۆنتڕۆڵدا.

٢- شەکرەی جۆری دوو
زیاتر لە گەورەکاندا باوە و بە نزیکەیی لە ٩٠٪ هەموو حاڵەتەکانی شەکرە پێکدەهێنێت. کاتیک نەخۆشی شەکرەی جۆری دووت هەیە جەستەت ڕێژەیەکی باشی ئەو ئەنسۆلینە بەکارناهێنێت کە بەرهەمیدەهێنێت. بەشێوەیەکی بنەڕەتی مامەڵەکردن لەگەڵ شەکرەی جۆری دوو شێوازی ژیانی تەندروسترە، لە زیادکردنی چالاکی جەستەیی و خۆراکی تەندروست. لەگەڵ ئەوەشدا پێویستیان بە دەرمان یان ئەنسۆلین هەیە بۆ ئەوەی ئاستی شەکرەی خوێنت لە ژێر کۆنتڕۆڵدا بمێنێتەوە.

٣- شەکرەی دووگیانی(GDN)
جۆرێکە لە شەکرە کە لەکاتی دووگیانیدا گلوکۆزی خوێن بەرز دەبێتەوە بە درێژایی دووگیانی ئاستەنگی بۆ دایک و منداڵ دروست دەکات. بەشێوەیەکی ئاسایی شەکرەی دووگیانی (GDN) لە دوای دووگیانی نامێنێت بەڵام کاریگەری لەسەر دایکەکە هەبووە و منداڵەکە مەترسی توشبوونی شەکرەی جۆری دووی هەیە لە ماوەی ژیانیدا.

سەرچاوە: سایتیidf.org

 وەرگێڕان:شانیا سەعدون، سوهام سەلام