پێش 2 هەفتە 229 جار خوێنراوەتەوە

سه‌رئێشه‌ی سترێس یان سه‌رئێشه‌ی دڵه‌ڕاوکێ

په‌یام

سه‌رئێشه‌ی قه‌له‌قی یان سه‌رئێشه‌ی سترێس باوترین جۆره‌کانی ژانه‌سه‌ر و نزیکه‌ی ( % ۸۰ ) ئه‌مریکیه‌کان تووشی ده‌بن و خانمان دووهێنده‌ی پیاوان تووش ده‌بن ؛ ته‌نانه‌ت له‌ مناڵان دا زۆره‌ و زۆربه‌ی مێردمناڵان پاش ته‌مه‌نی پانزه‌ ساڵای تووشی ده‌بن ۰

نیشانه‌کانی سه‌رئێشه‌ی سترێس :
ژانه‌سه‌رێکی که‌م یان مام ناوه‌ند ؛ به‌ هێواشی زیاد ده‌کات ، به‌ڵام زۆر به‌هێز نیه‌ و ڕێگه‌گر نیه‌ له‌ چالاکی ڕۆژانه‌ و ده‌وام کردن.
ئازار له‌ ناو چه‌وان یان هه‌ردوو لای سه‌ر ( هه‌ندێ جار یه‌ک لا ) یان پشتی سه‌ر و مل و شان.
ئازاره‌که‌ وه‌ک بوونی فشارێکە له‌ سه‌ر ناوچه‌وان و که‌له‌ی سه‌ر و مل یان وه‌ک ئه‌وه‌ وایه‌ بگوشرێت.
زیاد بوونی ئازار له‌ ناوچه‌وان و که‌له‌ی سه‌ر و مل کاتێ ده‌ستی ده‌خه‌یته‌ سه‌ر.
هه‌ست کردن به‌ ماندووبوونێکی زۆر ، که‌می ته‌رکیز ، تووڕه‌یی ، تێک چوونی خه‌و.
هه‌ستیاریه‌کی که‌م به‌ ڕووناکی یان ده‌نگ.
به‌ڵام هیچ کاتێک ژانه‌سه‌ره‌که‌ وه‌ک شه‌قیقه‌ به‌هێز نیه‌ و ئۆرای له‌گه‌ڵ نیه‌ و نه‌خۆشه‌که‌ نیشانه‌ی وه‌ک ڕشانه‌وه‌ ، دڵ تێک هه‌ڵهاتن ، لێڵی له‌ بینین ، ئازاری ناو سک ، بێهێزی و سڕبوونی ده‌ست و قاچی نیه‌.
جۆره‌کانی :
1-جۆری دووباره‌بوو : سه‌رئێشه‌که‌ بۆ ماوه‌ی نیوسه‌عات تا سێ ڕۆژ به‌رده‌وام ده‌بێت به‌ڵام که‌مترله‌ ( ۱٥ ڕۆژ ) سه‌رهه‌ڵ ئه‌داته‌وه‌ له‌ کۆێ ڕۆژانی مانگه‌که‌ له‌ ماوه‌ی سێ مانگ دا.
2-جۆری درێژخایه‌ن : سه‌رئێشه‌که‌ بۆ ماوه‌ی چه‌ند سه‌عاتێک تا زیاتر له‌ هه‌فته‌یه‌ک به‌رده‌وام ده‌بێت و زیاتر
له‌ ( ۱٥ ڕۆژ ) سه‌رهه‌ڵ ئه‌داته‌وه‌ له‌ کۆێ ڕۆژانی مانگه‌که‌ له‌ ماوه‌ی سێ مانگ دا سه‌رهه‌ڵ ئه‌داته‌وه‌ .

هۆکاره‌کانی :
تا ئێستا هۆکاری ڕاسته‌قینه‌ی سه‌رئێشه‌ی قه‌له‌قی به‌ وردی نه‌دۆزراوه‌ته‌وه‌ به‌ڵام زۆربه‌ی پزیشکان ده‌ی گه‌ڕێنه‌وه‌ بۆ ڕه‌قبوون و ته‌شنج کردنی ماسوولکه‌کانی سه‌ر یان نێوچه‌وان یان مل .
هۆکاره‌کانی ورژاندنی سه‌رئێشه‌ی قه‌له‌قی :
دڵه‌ڕۆکی و سترێسی یان فشاری ده‌روونی یان جه‌سته‌یی .
هیلاکی و ماندوو بوونی زۆر.
نووستن له‌ شوێنکی سارد یان له‌ جێگای نه‌شیاو وه‌ک ناو ئوتۆمبیل یان سه‌ر کورسی.
شێوازی هه‌ڵه‌ی ناته‌ندروستی دانیشتن یان وه‌ستان به‌ پێوه‌.
خواردنه‌وه‌ی بڕێکی زۆر چا و قاوه‌.
برسیه‌تی یان نه‌خواردنی ژه‌مێک له‌ کاتی خۆی دا.
وشک بوونه‌وه‌ی له‌ش و نه‌خواردنه‌وه‌ی بڕی پێویست له‌ ئاو و شله‌مه‌نی.
کێشه‌ی ده‌روونی وه‌ک خه‌مۆکی یان سۆزداری.
که‌م خه‌ویی و شه‌ونخوونی.
زۆر به‌کارهێنانی مۆبایڵ و لابتۆپ و ئایپاد.
به‌کارهێنانی هه‌ندێ ده‌رمانی وه‌ک ده‌رمانی دژی ترشه‌ڵۆکی گه‌دده‌ ، ده‌رمانی پاش زه‌رعی گورچیله‌ یان مۆخی ئێسک.
ددان جیڕکردنه‌وه‌ و ئازاری ددان.

هۆکاره‌کانی زیاد بوونی فشار و سترێسی ده‌روونی :
کێشه‌ی ناو ماڵ له‌گه‌ڵ خێزان یان هاوسه‌ر.
له‌ دایک بوونی مناڵێکی تازه.
له‌ ده‌ست دانی ئیش یان ته‌واو بوونی گرێبه‌ست یان ده‌ست پێکردنی کارێکی تازه‌ یا بوونی گیروگرفت له‌ ئیش و کار.
نه‌بوونی هاوڕی نزیک و متمانه‌ پێکراو.
سه‌ره‌تای ده‌ستپێکردنه‌وه‌ی خوێندن یان پێش تاقیکردنه‌وه‌کان.
قه‌ڵه‌وی.
قه‌یرانی ئابووری و سیاسی و یاسایی و دادپه‌روه‌ری و کاره‌ساتی سروشتی.
پێشپڕکێی وه‌رزشی یان بواره‌کانی تر.
که‌م خه‌ویی و شه‌ونخوونی .

چۆنیه‌تی ده‌ست نیشانکردنی :


ده‌ست نیشانکردنی نه‌خۆشی سه‌رئێشه‌ی سترێس به‌ پله‌ی یه‌که‌م پشت ده‌به‌ستێت به‌ نیشانه‌کانی نه‌خۆشه‌که‌ و مێژووی نه‌خۆشه‌که‌ و فه‌حسکردنی نه‌خۆشه‌که‌ له‌ لایه‌ن پزیشکی پسپۆڕه‌وه‌ به‌ڵام ڕه‌نگه‌ پێویست به‌ ئه‌نجام دانی کۆمه‌ڵێک فه‌حسی تر بکات که‌ پزیشک بڕیاڕ ده‌دات له‌وانه‌ :
1-تیشکی ( MRI ) بۆ مێشک و بۆری خوێنه‌کانی ناو سه‌ر و بڕبڕه‌کانی مل.
2-تیشکی ( CT سچان ) بۆ مێشک و بڕبڕه‌کانی مل.
3-فه‌حسی خوێن به‌ پێی حاڵه‌ته‌که‌ بۆ نموونه‌ : غودده‌ی ده‌رقی و هۆرمۆنی کورتیزۆن و هۆرمۆنی شیر و چه‌وریه‌کانی خوێن و شه‌کره‌ و گورچیله‌کان
شێوازه‌کانی چاره‌سه‌رکردنی :
1-له‌ ڕێگای ده‌رمانه‌وه‌ :
کاتی ئازار :
گروپی ( NSAID) وه‌ک : ئه‌سپرین ، کیتۆپڕۆڤین ، ئایبۆپڕۆڤین.
ده‌رمانی تێکه‌ڵاو له‌ پاراسته‌مۆڵ یان ئه‌سپرین له‌گه‌ڵ کاڤاین یان کۆداین.
گروپی ترپیتان : وه‌ک( sumatriptan) rizatriptan (Maxalt)
بۆ ڕێگه‌ گرتن له‌ سه‌رهه‌ڵدانه‌وه‌ی سه‌رئێشه‌که‌ :
ده‌رمانی چاره‌سه‌ری په‌رکه‌م : topiramate(Topamax
ده‌رمانی دژی خه‌مۆکی ؛ وه‌ک amitriptyline: , protriptyline . venlafaxine (Effexor XR) and mirtazapine (Remeron) ,



2-ڕێگاکانی تر :
مه‌ساج و شێلان.
ده‌رزی ئاژنینین ( ده‌رزی چینی ).
چارەسەری سروشتی.
(- Deep breathing, biofeedback and behavior therapies.)

گرنگترین ڕێنمیایه‌کانی خۆراک :
خواردنی ژه‌مه‌کان له‌ کاتی خۆی دا به‌ تایبه‌ت ژه‌می به‌یانی.
خواردنی چه‌ند ژه‌مێکی که‌م باشتره‌ له‌ خواردنی بڕێکی زۆر له‌ سێ ژه‌م دا.
خواردنه‌وه‌ی بڕی پێویست له‌ ئاو له‌ نێوان ژه‌مه‌کان به‌ به‌رده‌وامی به‌ تایبه‌ت له‌گه‌ڵ به‌رزبوونه‌وه‌ی پله‌ی گه‌رما.
ڕێک کردنه‌وی خه‌و و دوور که‌وتنه‌وه‌ له‌ شه‌ونخوونی و نوستنی زیاتر له‌ نۆ سه‌عات له‌شه‌و و ڕۆژێک دا.
خواردنی سه‌وزه‌ و میوه‌ی تازه‌ ( ئه‌و جۆرانه‌ی سه‌رئێشه‌که‌ ناورێژنن ) ڕۆژانه‌ چه‌ند جارێک.
وه‌رزش کردن و زیاتر کردنی جووڵه‌ و دوور که‌وتنه‌وه‌ له‌ دانیشتن بۆ ماوه‌یه‌کی زۆر.

دكتۆر هه‌ڤین که‌مال شاه محه‌مه‌د
پسپۆڕ له‌ زانستی ئازار و به‌نج

لە تۆڕە کۆمەڵایەتیەکان شەیری بکە

  • 18 کاتژمێر پێش ئێستا

    نیشانه‌كانی به‌ردی گورچیله‌

  • 5 رۆژ پێش ئێستا

    خواردنی گۆشتی سوور ئه‌م زیانانه‌شی هه‌یه‌

  • پێش 2 هەفتە

    سكچوون و جۆره‌كانی و هۆكاره‌كانی توشبوون

  • پێش 2 هەفتە

    دووكەڵی جگەرە شێرپەنجەی ئەندامەكانی سەر و مل مەترسیدارتر دەكات

  • پێش 2 هەفتە

    ئایا تۆ ئه‌م گرنگییەی شیردانی سروشتی ده‌زانیت بۆ خانمی شیرده‌ر؟

  • پێش 2 هەفتە

    ئه‌م ڕێنماییانه‌ جێبه‌جێبكه‌ و خۆت له‌ نه‌خۆشییه‌كانی كۆڵۆن بپارێزه‌

  • پێش 2 هەفتە

    ئه‌و منداڵانه‌ی ژه‌می به‌یانی ناخۆن، مه‌ترسی گه‌وره‌ له‌سه‌ر دڵ و بۆری خوێنه‌كانیان هه‌یه‌

  • پێش 2 هەفتە

    سه‌رئێشه‌ی سترێس یان سه‌رئێشه‌ی دڵه‌ڕاوکێ

سەرەتا