پێش 3 هەفتە 250 جار خوێنراوەتەوە

زه‌بحه‌ی دڵ (سنگەکوژێ)

په‌یام
ئازاری سنگ ناڕه‌حه‌تیه‌كی باوه‌ كه‌ به‌ هۆی زۆر هۆكاری نه‌خۆشیه‌وه‌ دروست ئه‌بێت،هه‌ندێ له‌و حاڵه‌تانه‌ حاڵه‌تی بێ وه‌ین و ئه‌گه‌ر چاره‌سه‌ره‌كه‌یان تۆزێكیش تاخیر بێت كێشه‌ دروست ناكات وه‌كو گرژبونی سورێنچك و ئازاری سنگ به‌هۆی ته‌نگژه‌ی ده‌روونی ،به‌ڵام هه‌ندێ حاڵه‌تی تر هه‌یه‌ پێویست به‌وه‌ ئه‌كات كه‌ زوو و به‌په‌له‌ ده‌ستنیشان بكرێ و زووش چاره‌سه‌ر بكرێت وه‌كو زه‌بحه‌ی دڵ و ته‌قینی شاخوێنبه‌ر.

زه‌بحه‌ی دڵ مه‌به‌ست پێی ئازاری سنگه‌ به‌هۆی كه‌مبونی ڕۆیشتنی خوێن بۆ دیواری دڵ،ئه‌م كه‌م ڕۆیشتنه‌ به‌هۆی ته‌سكبوونه‌وه‌ی خوێنبه‌ره‌ تاجیه‌كانی دڵ دروست ئه‌بێت. به‌ڵام له‌كاتی ته‌واو گیرانی بۆڕیه‌ خوێنیه‌كه‌ و مردنی دیواره‌ ماسولكه‌یه‌كه‌ ،جه‌ڵته‌ی دڵ دروست ئه‌بێت.

هۆكاره‌كانی:
زۆربه‌ی هۆكاره‌كانی ته‌سكبوونه‌وه‌ی خوێنبه‌ره‌تاجیه‌كان بریتین له‌ كۆبوونه‌وه‌ی چه‌وری زیاده‌ و ڕه‌قبوونی دیواری بۆڕیه‌ خوێنیه‌كان،له‌ ئه‌نجامدا بۆشاییه‌كه‌یان ته‌سك ئه‌بێته‌وه‌ و ڕۆیشتنی خوێن و ئۆكسجین و مادده‌ خۆراكیه‌كان كه‌م ئه‌بێته‌وه‌.
هه‌ندێ هۆكاری تریش هه‌یه‌ بۆ زه‌بحه‌ی دڵ وه‌كو كه‌مخوێنی و خێرا یان ناڕێكی لێدانی دڵ و نه‌خۆشی زمانه‌كانی دڵ و گه‌وره‌بوونی دیواری دڵ.
هه‌ندێ فاكته‌ری یارمه‌تیده‌ر هه‌یه‌ كه‌ ئه‌گه‌ری زه‌بحه‌ی دڵ زیاتر ئه‌كه‌ن وه‌كو به‌رزبوونه‌وه‌ی ئاستی چه‌وریه‌كانی خوێن و نه‌خۆشی شه‌كره‌ و نه‌خۆشی ڕژێنی ده‌ره‌قی و به‌رزبوونه‌وه‌ی په‌ستانی خوێن و وه‌رزشنه‌كردن و قه‌ڵه‌وی و جگه‌ره‌كێشان.
ناڕه‌حه‌تیه‌كانی زه‌بحه‌ی دڵ زیاتر له‌و كاتانه‌یا به‌دیار ئه‌كه‌وێ كه‌ فشارێكی زۆر ئه‌كه‌وێته‌ سه‌ر جه‌سته‌و دڵ زیاتر كار ئه‌كات بۆ ئه‌وه‌ی خوێنی زیاتر بنێرێت بۆ له‌ش،وه‌ له‌به‌ر ئه‌وه‌ی ته‌سكبوونه‌وه‌ هه‌یه‌ له‌ بۆڕیه‌ خوێنیه‌كانی دیواره‌كه‌ بۆیه‌ دڵ ئازاری پێئه‌گا و ئه‌م ئازاره‌ به‌ ئازاری سنگ ده‌رئه‌كه‌وێ.
ئازاره‌كه‌ له‌ پشت ئێسكی ده‌فی سنگ یان له‌لای چه‌پی سنگ دروست ئه‌بێت.ئازاری زه‌بحه‌ی دڵ وه‌كو قورساییه‌ك وایه‌ به‌سه‌ر سنگه‌وه‌ یان له‌شێوه‌ی گوشین و برینداری وایه‌،له‌وانێشه‌ بچێت بۆ شان ومل و شه‌ویلگه‌ و قوڕگ و قوڵ و ناوپشتیش.
-ئازاری زه‌بحه‌ی دڵ به‌وه‌ جیا ئه‌كرێته‌وه‌ كه‌ به‌ ڕۆیشتن و هیلاكی و خه‌فه‌تخواردن و سه‌رمابوون و ته‌نانه‌ت خواردنی ژه‌مێكی قورس زیاتر ئه‌بێت. ئه‌م ئازاره‌ بۆ چه‌ند ده‌قه‌یه‌ك ئه‌مێنێته‌وه‌ و به‌ ئیسراحه‌ت و به‌ وه‌رگرتنی حه‌بی ژێر زمانی ئه‌نجیسید زۆر كه‌م ئه‌بێته‌وه‌.
هه‌ندێ له‌ نه‌خۆشه‌كان جگه‌ له‌ ئازار له‌وانه‌یه‌ هه‌ناسه‌توندی و دڵه‌كوتێ و ئاره‌قه‌كردنه‌وه‌ و هیڵنج و ڕشانه‌وه‌ و هیلاكیه‌كی زۆریشیان هه‌بێت.
جۆرێكی زه‌بحه‌ی دڵ هه‌یه‌ پێی ئه‌وترێ زه‌بحه‌ی ناجێگیر Unstable angina كه‌ له‌ كاتی ئیسراحه‌تیشا ناڕه‌حه‌تیه‌كان دروست ئه‌بێت،جۆری سێیه‌م پێی ئه‌وترێ جۆری پرینزمیتال كه‌ به‌هۆی گرژبوونی خوێنبه‌ره‌ تاجیه‌كان په‌یدا ئه‌بێت نه‌ك ته‌سكبوونی بۆشاییه‌كه‌یان.. جۆرێكی تر له‌كاتی پاڵكه‌وتن و ڕاكشان ئازار و هه‌ناسه‌توندیه‌كه‌ زیاتر ئه‌بێت،پێی ئه‌وترێ زه‌بحه‌ی ڕاكشان Decubitus angina.

كه‌ی پێویسته‌ سه‌ردانی پزیشك بكرێت؟
له‌كاتی بوونی ناڕه‌حه‌تیه‌كانی زه‌بحه‌،پێویسته‌ به‌ زووترین كات سه‌ردانی پزیشكی پسپۆڕ بكرێت،چونكه‌ ئه‌گه‌ر زوو چاره‌سه‌ری حاڵه‌ته‌كه‌ نه‌كرێ دوور نیه‌ ماسولكه‌كانی دڵ به‌ته‌واوه‌تی بمرن و دڵ له‌كاركه‌وێ.
پزیشك زیاتر پشت به‌ بونی هۆكاره‌ یارمه‌تیده‌ره‌كان و بوونی ناڕه‌حه‌تیه‌كان ئه‌به‌ستێ به‌تاییه‌تی سروشتی ئازاره‌كه‌ی سنگ و باشبوونی به‌ حه‌بی ژێر زمانی ئه‌نجیسید.
پشكنینی سریری بۆ نه‌خۆشه‌كه‌ و پشكنینی تاقیگه‌یی بۆ خوێن و فرمانی گورچیله‌كان و چه‌وریه‌كانی خوێن له‌وانه‌یه‌ پێویست بێت.
- ئه‌نجامدانی هێلكاری دڵ یارمه‌تیده‌ره‌ بۆ ده‌ستنیشانكردنی نه‌خۆشیه‌كه‌ به‌تاییه‌تی ئه‌گه‌ر له‌كاتی ئازاره‌كه‌ بگیرێت، ئه‌گه‌ر واش نه‌بێت فكره‌یه‌ك هه‌ر ئه‌دات به‌ دكتۆره‌كه‌ سه‌باره‌ت به‌ بوونی نه‌خۆشی له‌ دڵدا. له‌ هه‌ندێ حاڵه‌تیش فحصی جهد (فحصی پایسكیله‌كه‌) ئه‌نجام ئه‌درێ كه‌ نه‌خۆشه‌كه‌ هیلاك ئه‌كرێ ئینجا هیڵكاری دڵی بۆ ئه‌گیرێت.
- ئه‌نجامدانی ئیكۆی دڵ ده‌ری ئه‌خات كه‌ ماسولكه‌كانی دڵ هێز و توانایان له‌ چ ئاستێكدایه‌. پزیشكی پسپۆر ئه‌گه‌ر هه‌ر نه‌گه‌یشت به‌ تشخیص،له‌وانه‌یه‌ بڕیاری ئه‌نجامدانی ئەشیعەی تەنوری دڵ و قه‌سته‌ره‌ی دڵ بدات بۆ سه‌یركردن و هه‌ڵسه‌نگاندنی بۆڕیه‌ خوێنیه‌كانی دڵ.

چاره‌سه‌ر
-بۆ چاره‌سه‌ری زه‌بحه‌ی دڵ گرنگترین شت بریتیه‌ له‌ لابردنی هۆكاره‌ یارمه‌تیده‌ره‌كان بۆ نمونه‌ به‌ وازهێنان له‌ جگه‌ره‌كێشان و كه‌مكردنه‌وه‌ی زۆر خواردنی چه‌وری، ئه‌مه‌ جگه‌ له‌ چاره‌سه‌ركردنی نه‌خۆشیه‌كانی تری وه‌كو به‌رزه‌فشاری خوێن و نه‌خۆشی شه‌كره‌ و له‌كاركه‌وتنی دڵ.
چاره‌سه‌ری زه‌بحه بە کۆمەڵێک دەرمان ئەکرێت وەکو حەبی ئەسپرین و حەبی چەوری و هەندێ دەرمانی تایبەتی تر.‌
ئه‌گه‌ر ناڕه‌حه‌تیه‌كان به‌ چاره‌سه‌ری ده‌رمانی له‌ناو نه‌چون،یان حاڵه‌ته‌كان زۆر دووباره‌ بوونه‌وه‌ ئه‌و كاته‌ دكتۆره‌كه‌ له‌وانه‌یه‌ قه‌سته‌ره‌ی دڵ بۆنه‌خۆشه‌كه‌ بكات بۆ فراوانكردنی بۆڕیه‌ خوێنیه‌ ته‌سكبووه‌كان به‌ ڕێگای دانانی شبکە(‌ ستێنت) و باڵۆن.
كۆتا چاره‌سه‌ری زه‌بحه‌ی دڵ بریتیه‌ له‌ نه‌شته‌رگه‌ری كراوه‌ی سنگ (فتح صدر) کە‌ خوێنبه‌رێكی ناوچه‌ی قاچ وه‌رئه‌گیرێت و به‌ نه‌شته‌رگه‌ری ئه‌خرێته‌ شوێنی ئه‌و خوێنبه‌ره‌ی دڵ كه‌ ته‌سكبۆته‌وه‌ یان گیراوه‌ بۆ گه‌ڕاندنه‌وه‌ی ڕۆیشتنی خوێن بۆ ئه‌و ناوچه‌یه‌ی دڵ.

دكتۆر داهات حەوێزی
پسپۆری هەناوی و شەکرە و نەخۆشیەکانی دڵ

لە تۆڕە کۆمەڵایەتیەکان شەیری بکە

  • 19 کاتژمێر پێش ئێستا

    نیشانه‌كانی به‌ردی گورچیله‌

  • 5 رۆژ پێش ئێستا

    خواردنی گۆشتی سوور ئه‌م زیانانه‌شی هه‌یه‌

  • پێش 2 هەفتە

    سكچوون و جۆره‌كانی و هۆكاره‌كانی توشبوون

  • پێش 2 هەفتە

    دووكەڵی جگەرە شێرپەنجەی ئەندامەكانی سەر و مل مەترسیدارتر دەكات

  • پێش 2 هەفتە

    ئایا تۆ ئه‌م گرنگییەی شیردانی سروشتی ده‌زانیت بۆ خانمی شیرده‌ر؟

  • پێش 2 هەفتە

    ئه‌م ڕێنماییانه‌ جێبه‌جێبكه‌ و خۆت له‌ نه‌خۆشییه‌كانی كۆڵۆن بپارێزه‌

  • پێش 2 هەفتە

    ئه‌و منداڵانه‌ی ژه‌می به‌یانی ناخۆن، مه‌ترسی گه‌وره‌ له‌سه‌ر دڵ و بۆری خوێنه‌كانیان هه‌یه‌

  • پێش 2 هەفتە

    سه‌رئێشه‌ی سترێس یان سه‌رئێشه‌ی دڵه‌ڕاوکێ

سەرەتا