پێش 3 هەفتە 183 جار خوێنراوەتەوە

نهێنیه‌ له‌بننه‌هاتووه‌كانی دارستانی ئه‌مازۆن

په‌یام

دارستانی ئه‌مازۆن كه‌وتووه‌ته‌ نێوان سنوری وڵاتی ڤه‌نزوێلا و كۆڵۆمبیا و به‌ڕازیل،یه‌كێكه‌ له‌ دارستانه‌ چڕو گه‌وره‌كانی دونیا و به‌ پێی ڕوپێوی جوگرافی ڕوبه‌ره‌كه‌ی 135 ملیۆن هێكتار زه‌وییه‌،كه‌ دوو هێنده‌ی ڕووبه‌ری وڵاتی فه‌ڕه‌نساییه‌، ئه‌م دارستانه‌ یه‌كێكه‌ له‌ ویلایه‌ته‌ گه‌وره‌كانی به‌ڕازیل و %98ی ئه‌مریكای باشوور پێك ده‌هێنێت.

ئه‌مازۆن له‌جیهاندا‌ به‌ سیحری سروشت ناسراوه‌، جگه‌ له‌ ملیۆنان ئاژه‌ڵی جیاواز و دره‌خت و زینده‌وه‌ر و سه‌دان هۆزی جیا جیا، شاره‌زایان  ده‌ڵێن %20ی ئۆكسجینی دابین ده‌كات، هه‌روه‌ها دارستانه‌كه‌ خۆی باران دروست ده‌كات و هه‌واكه‌ی پاكترین هه‌وای دونیایه‌.

به‌ پێی دواهه‌مین ئامار 25 ملیۆن كه‌س له‌ هۆز و تیره‌ی جیاواز له‌ دارستانه‌كه‌دا ده‌ژین و ڕێژه‌ییه‌كی كه‌مییان ئاشنای دونیای شارستانین و ئه‌وانی تریش ئێستاش پێستی ئاژه‌ڵ بۆ داپۆشینی جه‌سته‌یان به‌كار ده‌هێنن، ژیانی زۆربه‌یان له‌سه‌ر ڕاو شكار و خواردنی چه‌ند میوه‌یه‌كی ناو دارستانه‌كه‌ییه‌، هه‌ندیك له‌و هۆزانه‌ ئه‌وه‌نده‌ دڕنده‌ن كه‌ گۆشتی مرۆڤ ده‌خۆن، مرۆڤه‌كانی ناو ئه‌م دارستانه‌ كه‌ پێك دێن له‌ چه‌ند هۆزێك و دڕنده‌ ترینیان هۆزی یالاشییه‌ كه‌ له‌ ساڵێكدا چه‌ند ڕۆژێك گۆشتی مرۆڤ ده‌خۆن.
دانیشتوانی جه‌نگه‌ڵه‌كه‌ به‌ 12 زمانی جیاواز قسه‌ ده‌كه‌ن و زیاترینیان زمانی ئه‌مازۆنییه‌.

ئه‌م هۆزانه‌ جگه‌ له‌ زمانی قسه‌كردن چه‌ند ڕێگه‌ییه‌كی تر به‌كر ده‌هێنن بۆ قسه‌كردن له‌گه‌ڵ دوورترین هۆزی دارستانه‌كه‌.

 

وه‌رگێڕانی:

باخان صابر

لە تۆڕە کۆمەڵایەتیەکان شەیری بکە

  • 12 خولەک پێش ئێستا

    ژاپۆن خواردنی حەڵاڵ بۆ ئۆڵۆمپیادی 2020 ئامادە دەکات

  • 3 کاتژمێر پێش ئێستا

    چۆن شه‌ربه‌تی مییوه‌ ده‌ده‌ی به‌منداڵه‌كه‌ت؟

  • 4 کاتژمێر پێش ئێستا

    سوده‌كانی ڕێكردن به‌ پێی په‌تی

  • 5 کاتژمێر پێش ئێستا

    چی ڕوده‌دات ئه‌گه‌ر واز له‌ خواردنی شه‌كر بهێنیت

  • 5 کاتژمێر پێش ئێستا

    چ کاتێک پێویستە بۆ پشت ئێشە راوێژ بە پزیشکی پسپۆڕ بکرێ؟

  • 6 کاتژمێر پێش ئێستا

    هۆكاره‌كانی زیاد بوونی کێش به‌خێرایی

  • 2 رۆژ پێش ئێستا

    به‌ هاتنی قازی محه‌ممه‌د بۆ ناو كۆمه‌ڵه‌ی (ژ.ك) زیاتر په‌ره‌ی سه‌ند، پاشتر گۆڕا بۆ حزبی دیموكرات

  • 2 رۆژ پێش ئێستا

    ئیحسان نووری پاشا كێیه‌؟

سەرەتا